De regio en de stad

Sommige berichten in de krant verbazen je enorm. Je wordt daar meestal vaak op aangesproken door allerlei mensen. Zo ook bij het artikel dat onlangs in de Leeuwarder Courant stond: "Sneker daklozen per bus naar Leeuwarden". Eerst denk je nog, dat lees ik niet goed, maar nee hoor, het stond er echt.

Het is op dit moment nog steeds "not done" om als Leeuwarder politicus/bestuurder al te kritisch te zijn over de regio, en de rest van de provincie. Dit is mede een gevolg van de herindelingsdiscussie van een aantal jaren geleden. Deze laat haar sporen wat dat betreft nog steeds na. En natuurlijk Leeuwarden heeft niet altijd een goede relatie met de rest van de provincie gehad. Ze stond te vaak met de rug naar de regio toe. Maar Leeuwarden probeert dat de laatste jaren (en dat gaat natuurlijk met vallen en opstaan) wel te veranderen. Een zelfde houding mag je dan toch verwachten van de rest van de provincie?!

Wat mij betreft mogen we in ieder geval zeker wel kijken naar wat de rest van de provincie daadwerkelijk doet, zodat Leeuwarden niet alleen opdraait voor bepaalde problemen, met alle gevolgen van dien, zoals overlast in Leeuwarden.

In 2002 is de Regiovisie op de Maatschappelijke Opvang in de provincie Fryslân (de beleidsvisie van de Friese gemeenten) vastgesteld. Dit is gebeurt in samenwerking met de gemeenten Sneek en Smallingerland, als vertegenwoordigers van de regio’s Zuidwest en Zuidoost. Eén van de uitgangspunten in de regiovisie is de deconcentratie van voorzieningen. Conclusie was dat er in de provincie plaats is voor tenminste 3 multifunctionele eenheden (dak- en thuislozenopvang, crisisopvang en verslavingszorg). Het is namelijk van belang dat, waar mogelijk, burgers zoveel mogelijk in hun eigen omgeving hulp en bijstand kunnen verkrijgen.

En vorig jaar rond deze tijd (november 2003), waren er ook nog andere, meer hoopvolle berichten in de Leeuwarder Courant: "Volgend jaar al komen er meer voorzieningen voor (aspirant-) daklozen buiten Leeuwarden. Daaraan blijkt behoefte, leert onderzoek. Ook moet het Leeuwarden ontlasten als enige "daklozenstad". Maatschappelijke Opvang De Terp doet onderzoek naar voorzieningen in Heerenveen, Sneek, Dokkum, Franeker en de gemeente Smallingerland. Het gaat om kleine sociale pensions met hooguit twintig plaatsen."

Maar wat is van die voornemens nu allemaal terechtgekomen?

SMO De Terp (maatschappelijke opvang) wilde eerder een logeerhuis in Lemmer realiseren voor drie daklozen. De plannen stuiten toen op protesten uit de buurt. Het gemeentebestuur wilde vervolgens niet meer verder gaan met deze ontwikkeling. Voor het overige is men er tot nu toe niet in geslaagd om dit soort voorzieningen in andere plaatsen te realiseren (met uitzondering van het reeds bestaande Blijenhof in de gemeente Tytjerksteradiel).

Diezelfde Terp heeft nog niet zo lang geleden juist te kennen gegeven hun hoofdlocatie De Terp in Leeuwarden te willen gaan verbeteren. Maar als er echt werk zou worden gemaakt van de deconcentratie, dan zou de ontmanteling van een voorziening als De Terp in Leeuwarden toch juist veel meer voor de hand liggen?

Voor dak- en thuislozen is het ook van belang dat personen zonder adres zich kunnen inschrijven in een gemeente om zo een uitkering te kunnen ontvangen (een zogenaamd brief- of postbusadres). Maar wat is nu het beleid van andere grote Friese gemeenten als het gaat om het verzoek tot het houden van een briefadres in de eigen gemeente toe te staan? Als een door het Rijk aangewezen centrumgemeente is Leeuwarden verplicht dit te doen. Maar wat doen de andere grote gemeenten in Fryslân in dit verband (met in het achterhoofd de afgesproken deconcentratie in de regiovisie)?

De sector Sociale Zaken bij de gemeente Leeuwarden heeft enige tijd geleden een inventarisatie gedaan. Daaruit bleek (stand van zaken oktober 2004) dat Dongeradeel en Skarsterlân dit toestaan. Heerenveen lijkt er ook niet onwelwillend tegenover te staan. Smallingerland en Sneek weigeren dit echter.

Als je dat nu allemaal op je in laat werken, word je als raadslid in Leeuwarden toch niet echt vrolijk. Niet alle problemen kunnen afgewenteld worden op Leeuwarden, zoals het realiseren van sociale huurwoningen en opvang voor (verslaafde) dak- en thuislozen. Wat mij betreft houdt dat echter eveneens in dat de doeluitkering die Leeuwarden als centrumgemeente van het Rijk ontvangt voor bijvoorbeeld de maatschappelijke opvang, bij een gelijktijdige afbouw van de voorzieningen in Leeuwarden, meer in de regio ingezet moet worden (deconcentratie van voorzieningen en middelen). Overigens besteedt Leeuwarden naast deze rijksmiddelen op dit moment ook nog een aanzienlijk bedrag aan eigen middelen aan de maatschappelijke opvang! Daar tegenover staat dan wel een positieve houding en actieve medewerking van de gemeentebesturen om daadwerkelijk deconcentratie tot stand te brengen. Dat houdt in dat de gemeenten Sneek en Smallingerland ook de mogelijkheid van postbusadressen voor hun eigen dak- en thuislozen aanbieden, en dus níet het aanbieden van vervoer voor dak- en thuislozen naar Leeuwarden, zoals Sneek nu doet.

Eenzelfde positieve houding verwacht ik straks overigens ook als eventueel blijkt dat de verhouding politiesterkte en criminaliteit niet goed is verdeeld over de provincie. De andere gemeenten moeten dan de bereidheid hebben om mee te werken aan een herverdeling van de politiesterkte, als blijkt dat de politiesterkte niet is afgestemd op de criminaliteit in Leeuwarden (of natuurlijk andersom). Het kan in 2005 toch niet zo zijn dat de veiligheid in bijvoorbeeld Leeuwarden onder druk staat, terwijl elders politiemannen in hun auto door een relatief rustige provincie rijden?!

Aukje de Vries (29 december 2004)