Schriftelijk overleg saldocompensatiestelsel SNS REAAL

De VVD met verbazing kennis genomen van de onderzoeken naar het saldocompensatiestelsel SNS Reaal en het lijk in de kast, de “tegenvaller” van 700 miljoen euro. De onderzoeken laten een onthutsend beeld zien van de betrokken partijen. De VVD heeft daarover in een schriftelijk overleg nadere vragen gesteld en opmerkingen gemaakt.

Inbreng schriftelijk overleg over Afronding onderzoeken saldocompensatiestelsel SNS Reaal

 Hoe kan het dat het saldocompensatiestelsel en de verpanding en de gevolgen daarvan lange tijd niet op de radar hebben gestaan van de onderneming, de accountant KPMG, de toezichthouder DNB en het ministerie van Financiën?

De brief van de Minister van Financiën dateert van 3 oktober 2017, de eerste melding van het probleem aan de Tweede Kamer dateert van 16 februari 2015, de nadere invulling van het onderzoek is aangekondigd in een brief van 17 juni 2015. Waarom heeft dit zo lang geduurd, het is ruim meer dan 2 jaar later? Waarom is de oorspronkelijke planning (eerste kwartaal 2016 naar de Tweede Kamer rapporteren) niet gehaald, en met zo’n anderhalf overschreden?

Kan er een duidelijke tijdlijn gegeven worden over de verschillende stappen en onderzoeken (wanneer opdracht, wanneer gereed, etc.) en een uitleg waarom sommige stappen zo lang hebben geduurd? Een voorbeeld. De Minister heeft immers al op 3 juni 2016 een afschrift van de PWC-rapportage ontvangen, waarom is dan pas een definitieve opdrachtbevestiging aan de ADR verstrekt op 18 mei 2017. Waarom had het ministerie van Financiën blijkbaar een heel jaar nodig om de rapportage saldocompensatiestelsel van 13 pagina’s op te stellen, terwijl het hier uitsluitend gaat om weergaven van passages uit een ander rapport?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de Landsadvocaat het onvoldoende aannemelijk acht dat de Staat als gevolg van een onjuiste weergaven van de solvabiliteit van SRLEV schade heeft geleden. Is er daarnaast ook gekeken naar andere juridische aspecten, strafbare feiten en/of overtredingen, zoals valsheid in geschrifte, tuchtrecht, etc.? Zo nee, waarom is daar niet naar gekeken? Zo ja, wat is daar uit gekomen?

Rapportage saldocompensatiestelsel
Van de rapportage saldocompensatiestelsel bij de brief aan de Tweede Kamer is de opsteller c.q. afzender onduidelijk, maar ook een datering ontbreekt. Kan dat alsnog worden aangegeven? Zo nee, waarom niet?

De leden van de VVD-fractie lezen in voetnoot 2 op pagina 1 dat met de opmerkingen van DNB, SHR N.V., KPMG en PWC rekening is gehouden bij het opstellen van de rapportage. Om welke opmerkingen ging het? Welke wijzigingen hebben er in de rapportage naar aanleiding van de opmerkingen nog plaats gevonden?

De rapportage constateert verder dat het handelen van het ministerie van Financiën, onder meer  in de aanloop naar de nationalisatie niet tot de opdracht behoorde. Waarom behoorde dit niet tot de opdracht van PWC? In hoeverre is het nu niet zo dat de slager zijn eigen vlees keurt?

Duidelijk is dat de solvabiliteit van SRLEV jarenlang ongeveer circa 700 miljoen euro lager was dan was gerapporteerd. Welke risico’s bracht dat met zich mee? Gedurende welke periode was de solvabiliteit lager dan gerapporteerd?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de saldering van de tegoeden van de diverse entiteiten niet was gebaseerd op formele overeenkomsten maar op informele afspraken. Welke informele afspraken waren dat?

Binnen SNS Reaal zijn in de loop der jaren natuurlijk diverse mensen betrokken geweest bij het dossier. Hoe kan het dat degenen die wel op de hoogte waren van de verpanding de gevolgen daarvan op de berekening van SRLEV niet overzien hebben? Welke procedures waren bij het bedrijf daarvoor, aangezien wordt geconstateerd dat deze onvoldoende hebben gefunctioneerd? Wat wordt bedoeld met het “relevante normenkader” op pagina 8 van de rapportage?  In hoeverre worden er tegen personen ook nog interne maatregelen genomen binnen het concern?

De rapportage saldocompensatiestelsel lijkt er op te hinten dat als de toezichthouder, accountant en ministerie maar de goede informatie hadden gehad, er niks aan de hand was geweest. Zijn er uit de onderzoeken niet meer lessen te leren over de rollen van deze betrokken partijen?

In hoeverre had de externe accountant KPMG niet (kritisch) moeten doorvragen en zelfstandig onderzoek moeten doen naar de verwevenheid binnen het concern? Welke fouten heeft de externe accountant gemaakt, want is het niet de taak van de accountant om te doorgronden hoe het concern en de onderdelen daarvan zijn gestructureerd en gefinancierd?  Is het gebruikelijk dat een accountant werkzaamheden verricht om verpandingen te achterhalen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is dat niet gebeurd in dit geval?

In overleg tussen het ministerie, DNB, SNS Reaal en de KPMG hebben in december 2013 KPMG en SNS Reaal geconcludeerd dat herziening van de jaarrekening niet nodig was. Wat was de positie van het ministerie en DNB daarbij? Hoe is de Tweede Kamer daarover toen geïnformeerd? Zo nee, waarom is dit niet gebeurd? Wat zijn de gevolgen voor de aandeelhouders van het bedrijf van niet correcte en/of volledige informatie in eerdere jaarrekeningen?

Klopt het dat er onduidelijkheden in de Wet financieel toezicht (Wft) zitten als het gaat om prudentiële eisen, prudentiële filters, etc? Zo ja, wat wordt daaraan gedaan? Zo nee, waarom niet, aangezien KPMG stelt dat deze aan interpretatie onderhevig zijn en er geen sprake is van “zwart of wit”?

Hoe kon dit alles zolang onder de radar van de toezichthouder blijven? In hoeverre had de toezichthouder niet (kritisch) moeten doorvragen en zelfstandig onderzoek moeten doen naar de verwevenheden binnen het concern? Welke fouten heeft de toezichthouder gemaakt, in algemene zin, maar ook meer specifiek aangezien men gedurende 2011 en 2012 wel op de hoogte was of althans behoorde te zijn van het saldocompensatiestelsel? Waarom greep DNB toen niet in, ook al omdat intragroep - relaties toen al een speerpunt vormden van het toezicht van DNB? Welke rol heeft DNB in het achterhalen van verpandingen, aangezien concernverwevenheden van groot belang kunnen zijn binnen financiële ondernemingen, dan wel welke rol moet ze hebben?

Welke lessen trekt toezichthouder DNB uit dit dossier?

Waarom is pas bij de voorgenomen verkoop van Reaal/Vivat door het ministerie van Financiën gemeld aan de Tweede Kamer dat er sprake was van een saldocompensatiestelsel en verpanding? Waarom is de Tweede Kamer pas in de brief van 16 februari 2015 geïnformeerd over de verwevenheid in een rekening-courant structuur, het zogenoemde saldocompensatiestelsel? Want het ministerie van Financiën was in ieder geval toch al in december 2013 op de hoogte? Wanneer was het ministerie van Financiën voor het eerste op de hoogte van de problemen met het saldocompensatiestelsel en/of de verpanding?

En waarom is dit alles niet eerder, al voorafgaand aan de nationalisatie van SNS geconstateerd? Welke adviseurs waren bij de nationalisatie van SNS betrokken? En waarom hebben deze adviseurs dat niet geconstateerd?  Waarom is de problematiek rondom het saldocompensatiestelsel niet aan de orde gekomen? Waarom worden er door het ministerie zoveel opmerkingen geplaatst in deze rapportage bij dat punt?  Hoe kan het dat uit de analyse van de (stand-alone) kapitaalbehoefte van Reaal en haar dochter niets bleek van de gevolgen van het bestaan van het saldocompensatiestelsel?

Auditdienst Rijk (ADR) – Onderzoeksrapport SNS Reaal: totstandkoming rapportage saldocompensatiestelsel

Kan de regering ingaan op de constateringen van de ADR in paragaaf 2.4.2. en de verschillen tussen de rapportage van financiën en de opzet zoals gemeld in de Kamerbrief van juni 2015? Waarom is bijvoorbeeld niet opgenomen welke beleidslessen kunnen worden getrokken, maar worden uitsluitend enkele concluderende opmerkingen gemaakt?

Welke beleidslessen kunnen worden getrokken uit de voorliggende stukken?

Waarom is bij sommige teksten niet sprake van letterlijke teksten uit het PWC-rapport en is er sprake van eigen bewoordingen?

Waarom is niet alle informatie uit het rapport van PWC opgenomen, zoals ADR constateert?